Het jaar 2024 markeert een operationele verschuiving voor bedrijven die kunstmatige intelligentie in hun processen integreren. Het onderwerp is niet langer de adoptie, maar de naleving van regelgeving en de herstructurering van interne vaardigheden rond deze tools.
AI Act en naleving van regelgeving: het kader dat de spelregels voor bedrijven verandert
De Europese verordening inzake kunstmatige intelligentie (AI Act) is op 1 augustus 2024 in werking getreden. De toepassing is geleidelijk en berust op een classificatie van AI-systemen op basis van risiconiveau. Bedrijven die AI-tools met een hoog risico (kredietbeoordeling, selectie van sollicitaties, medische diagnose met assistentie) inzetten, moeten nu hun modellen documenteren, de traceerbaarheid van trainingsdata waarborgen en menselijke supervisie implementeren.
Deze tijdlijn voorziet ook in maatregelen voor verboden AI-praktijken, zoals sociale scoring of subliminale manipulatie. Juridische afdelingen en IT-afdelingen moeten samen de interne toepassingen in kaart brengen om diegene te identificeren die onder de risicocategorieën vallen.
De dimensie vaardigheden wordt onderschat. De verordening vereist een beheersing van AI door de personen die het gebruiken, wat de interne training transformeert in een wettelijke verplichting. Een operator opleiden om een tool te gebruiken is niet meer voldoende: er moet worden aangetoond dat hij de beperkingen van het model en de potentiële vooroordelen begrijpt. We zien dat bedrijven die deze governance-aspecten hebben voorzien, enkele maanden voorsprong hebben op hun nalevingskalender.
De sectorale updates die gepubliceerd worden op de Journal des Professionels maken het mogelijk om de evolutie van deze verplichtingen per sector te volgen, naarmate de uitvoeringsdocumenten duidelijker worden.
Duurzaamheidsrapportage CSRD: een gegevensproject, niet alleen een milieuproject
De CSRD-richtlijn verplicht de betrokken bedrijven om hun eerste duurzaamheidsrapporten over het boekjaar 2024 op te stellen. Een snelle lezing van de tekst doet vermoeden dat het om een milieuproject gaat. De werkelijkheid is anders: het is een project voor de structurering van gegevens over verschillende gebieden.
De CSRD introduceert het principe van dubbele materialiteit. Het bedrijf moet gelijktijdig zijn impact op duurzaamheidskwesties (klimaat, biodiversiteit, arbeidsomstandigheden) en de effecten van deze kwesties op zijn financiële situatie onderzoeken. Deze dubbele blik vereist het combineren van indicatoren die tot nu toe onder verschillende diensten vielen: financiële afdeling, CSR, HR, inkoop.
De betrokken teams moeten kwalitatieve en kwantitatieve informatie verzamelen die verder gaat dan de klassieke financiële perimeter. Drie assen structureren dit werk:
- De in kaart brenging van materiële impact op de gehele waardeketen, inclusief tweede- en derdelijnsleveranciers
- De afstemming van de niet-financiële indicatoren met de ESRS-normen (European Sustainability Reporting Standards), die een specifiek formaat en granulariteit vereisen
- De integratie van deze gegevens in het bestuursverslag, en niet in een apart document, wat het auditproces verandert
Voor KMO’s en ETI’s is de uitdaging niet zozeer de verzameling, maar het ontbreken van geschikte interne tools. Standaard ERP-systemen beheren de ESRS-indicatoren niet van nature, wat leidt tot specifieke ontwikkelingen of de adoptie van gespecialiseerde platforms.
Digitale transformatie van TPE-KMO’s: echte volwassenheid en blinde vlekken
Cybersecurity blijft een constante zorg, maar de investeringen in bescherming volgen de dreigingscurve niet. TPE’s blijven kwetsbaar voor ransomware-aanvallen en gerichte phishing, door het ontbreken van back-upbeleid en regelmatige bewustwording van de teams.
Kunstmatige intelligentie verschijnt in de intenties, maar de daadwerkelijke adoptie door kleine structuren blijft marginaal. De belemmering is niet de kosten van de tools (veel zijn toegankelijk via SaaS), maar het ontbreken van interne vaardigheden om deze oplossingen in te stellen en te benutten. Een slecht geconfigureerde chatbot verslechtert de klantbeleving in plaats van deze te verbeteren.
Sectoren waar de digitale volwassenheid het snelst vooruitgaat
De detailhandel en de horeca versnellen op online bestellingen en realtime voorraadbeheer. De bouwsector adopteert BIM (Building Information Modeling) onder druk van overheidsopdrachten. Vrije beroepen blijven echter achter op het gebied van de digitalisering van klanttrajecten.
Gegevensbeheer en beveiliging: de technische basis van alle innovaties
Elke trend van 2024, of het nu gaat om generatieve AI, CSRD-rapportage of digitale transformatie, berust op een gemeenschappelijke voorwaarde: de kwaliteit en governance van gegevens. Zonder een betrouwbare gegevenscatalogus produceert een AI-model foutieve resultaten. Zonder traceerbaarheid doorstaat een CSRD-rapport de audit niet.
De bedrijven die de meeste waarde uit deze innovaties halen, zijn degenen die hebben geïnvesteerd in een gestructureerde gegevensarchitectuur voordat ze tools implementeren. Dit vereist een data-eigenaar die per bedrijfsdomein is geïdentificeerd, geautomatiseerde kwaliteitsregels en een gedeeld referentiekader tussen technische teams en operationele afdelingen.
De continue beheersing van de blootstelling aan bedreigingen (CTEM, voor Continuous Threat Exposure Management) wint terrein als benadering van cybersecurity. In plaats van sporadische audits uit te voeren, houdt het een permanente evaluatie van de aanvalsvlakken aan. Deze methode aanvult de traditionele tools (firewalls, EDR) door kwetsbaarheden te identificeren voordat ze worden uitgebuit.
- Geautomatiseerde inventarisatie van blootgestelde activa (API’s, subdomeinen, slecht geconfigureerde cloudservices)
- Regelmatige simulatie van aanvallen om correcties te prioriteren op basis van hun werkelijke exploiteerbaarheid
- Integratie van de resultaten in de dashboards, toegankelijk voor de COMEX en niet alleen voor de IT-teams
De innovaties van 2024 delen een gemeenschappelijk kenmerk: ze verschuiven de toegevoegde waarde van de tools naar de processen en vaardigheden die hen omringen. Het concurrentievoordeel wordt opgebouwd rond governance, niet rond adoptie. Bedrijven die hun naleving van regelgeving, gegevensbeheer en de ontwikkeling van vaardigheden van hun teams structureren, nemen een duurzame voorsprong op degenen die technologische oplossingen stapelen zonder kader.
